Με σχετική εγκύκλιο, η φορολογική διοίκηση αποσαφηνίζει τον τρόπο εφαρμογής των διατάξεων, παρέχοντας πρακτικά παραδείγματα για περιπτώσεις μεταβίβασης ακινήτων, οφειλών που τελούν σε αναστολή είσπραξης, καθώς και ζητήματα που αφορούν την αλληλέγγυα ευθύνη διοικούντων, μετόχων και εταίρων επιχειρήσεων.
Παράλληλα, δίνονται οδηγίες για την έκδοση αποδεικτικού ενημερότητας ή βεβαίωσης οφειλής, τις εισπράξεις χρημάτων από το Δημόσιο και τη διαδικασία συμψηφισμού απαιτήσεων με φορολογικές οφειλές.
Μεταβίβαση ακινήτου με οφειλές σε αναστολή
Όταν φορολογούμενος επιθυμεί να μεταβιβάσει ακίνητο ή να συστήσει εμπράγματο δικαίωμα (όπως υποθήκη ή επικαρπία), ενώ έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές άνω των 50.000 ευρώ που βρίσκονται σε αναστολή είσπραξης, προβλέπεται, κατά κανόνα, παρακράτηση του 50% του τιμήματος της πώλησης, εφόσον αυτό δεν υπολείπεται της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου. Η παρακράτηση πραγματοποιείται μέχρι την κάλυψη του συνολικού ύψους της οφειλής.
Ωστόσο, όταν η αναστολή έχει χορηγηθεί με δικαστική απόφαση ή με απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), το ποσοστό παρακράτησης μπορεί να περιοριστεί ακόμη και στο 5%, εφόσον το υπόλοιπο της οφειλής διασφαλίζεται επαρκώς, για παράδειγμα μέσω υποθήκης σε άλλο ακίνητο. Στην περίπτωση αυτή, ως αξία της εμπράγματης ασφάλειας υπολογίζεται το 80% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου που προσφέρεται ως εγγύηση.
Παράδειγμα: Φορολογούμενος που πωλεί ακίνητο αντί 100.000 ευρώ και έχει οφειλή 80.000 ευρώ σε αναστολή λόγω απόφασης της ΔΕΔ, θα είχε κανονικά παρακράτηση 50.000 ευρώ. Εφόσον όμως προσφέρει επαρκείς εγγυήσεις για το υπόλοιπο ποσό, η παρακράτηση μπορεί να περιοριστεί στις 5.000 ευρώ.
Τι ισχύει για πρόσωπα με αλληλέγγυα ευθύνη
Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για όσους ευθύνονται αλληλεγγύως για χρέη νομικών προσώπων, όπως διαχειριστές, μέλη διοίκησης, μέτοχοι και εταίροι.
Καθοριστικό ρόλο παίζει το ποσοστό συμμετοχής τους στην εταιρεία κατά τα δύο τελευταία έτη της θητείας τους. Εφόσον αυτό δεν υπερβαίνει το 5% στις μη εισηγμένες ή το 0,5% στις εισηγμένες εταιρείες και οι οφειλές είναι νόμιμα τακτοποιημένες (ρυθμισμένες ή σε αναστολή), δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό της παρακράτησης.
Αντίθετα, όταν τα ποσοστά συμμετοχής είναι μεγαλύτερα, οι οφειλές συνυπολογίζονται. Στις ρυθμισμένες οφειλές η παρακράτηση μπορεί να κυμανθεί από 7% έως 70% του τιμήματος, ενώ για οφειλές σε αναστολή από 7% έως 50%, υπό την προϋπόθεση ότι το υπόλοιπο ποσό διασφαλίζεται. Αν η αναστολή έχει χορηγηθεί με δικαστική απόφαση ή απόφαση της ΔΕΔ, εφαρμόζονται οι ευνοϊκότερες διατάξεις.
Παράδειγμα: Πρώην διαχειριστής εταιρείας που πωλεί ακίνητο αξίας 80.000 ευρώ και φέρει αλληλέγγυα ευθύνη για ρυθμισμένες εταιρικές οφειλές 60.000 ευρώ δεν θα επηρεαστεί, εφόσον συμμετείχε στην εταιρεία με ποσοστό 4%. Αν όμως η συμμετοχή του ήταν 8%, οι οφειλές θα ληφθούν υπόψη και μπορεί να επιβληθεί παρακράτηση.
Πότε εκδίδεται βεβαίωση οφειλής
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί για αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας εκδίδεται βεβαίωση οφειλής. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν έχουν τακτοποιηθεί ή όταν το ποσό που πρέπει να παρακρατηθεί υπερβαίνει το τίμημα της μεταβίβασης.
Η βεβαίωση καταγράφει τις υφιστάμενες οφειλές και επιτρέπει την ολοκλήρωση της συναλλαγής μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Για τα πρόσωπα με αλληλέγγυα ευθύνη, οι τακτοποιημένες οφειλές του νομικού προσώπου δεν εμφανίζονται στη βεβαίωση όταν το ποσοστό συμμετοχής βρίσκεται εντός των προβλεπόμενων ορίων, εκτός αν το ζητήσει ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος. Αντίθετα, οι μη ρυθμισμένες οφειλές αναγράφονται υποχρεωτικά.
Παράδειγμα: Φορολογούμενος που επιθυμεί να μεταβιβάσει ακίνητο και ευθύνεται αλληλεγγύως για ληξιπρόθεσμα χρέη 120.000 ευρώ, τα οποία δεν έχουν ρυθμιστεί, δεν μπορεί να λάβει αποδεικτικό ενημερότητας. Στην περίπτωση αυτή εκδίδεται βεβαίωση οφειλής, στην οποία αναγράφεται το σύνολο των οφειλών.
Εισπράξεις από το Δημόσιο και συμψηφισμός
Οι μη ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν επηρεάζουν, κατά κανόνα, την είσπραξη χρημάτων από το Δημόσιο. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση του συμψηφισμού, όταν ο φορολογούμενος έχει απαίτηση από φορέα της Κεντρικής Διοίκησης και ταυτόχρονα διαθέτει βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να παρακρατηθεί ακόμη και το σύνολο του ποσού που πρόκειται να καταβληθεί, μέχρι την εξόφληση των οφειλών.
Παράδειγμα: Επαγγελματίας που πρόκειται να εισπράξει 3.000 ευρώ από υπουργείο και έχει βεβαιωμένη οφειλή 700 ευρώ, θα λάβει τελικά 2.300 ευρώ, καθώς τα 700 ευρώ θα συμψηφιστούν με το χρέος του, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.