fbpx
Σκουφά 41, Κολωνάκι, 1ος όροφος, ΤΚ 10673
 21 0724 7754, 69 4698 0382 21 1770 6607
Menu

Κρυπτονομίσματα

Δικηγόρος Αθήνα Μιχάλης Ι. Κούβαρης

Τα κρυπτονομίσματα συνιστούν, ιδίως από το έτος 2015 και μετά, μια ταχέως διαδιδόμενη μορφή συναλλαγών. Μετά την εμφάνιση του πρώτου επιτυχημένου κρυπτονομίσματος, του ευρύτατα γνωστού Bitcoin, περί τις αρχές του έτους 2009 – καθώς προηγούμενες προσπάθειες συνάντησαν ανυπέρβλητα κωλύματα – ακολούθησε μια «έκρηξη» δημιουργίας νέων κρυπτονομισμάτων, κάποια εκ των οποίων κατόρθωσαν να εδραιωθούν στο χώρο αυτής της παγκόσμιας, ανταγωνιστικής και πλήρως ελεύθερης αγοράς, ενώ άλλα, κατέγραψαν μια σύντομη πορεία, πριν εξαφανιστούν.

Η τεχνολογία, ωστόσο, των κρυπτονομισμάτων, με τα πρωτοποριακά δεδομένα της, όπως η απουσία κεντρικής αρχής, η καθολική δυνατότητα χρήσης σε οποιονδήποτε χώρο και χρόνο, η αποστολή πολύ μικρών ή/και πολύ μεγάλων ποσών με πολύ μικρό κόστος, η χρήση της τεχνολογίας Blockchain (μιας «αλυσίδας» δεδομένων χρηστών, χωρίςδυνατότητα διαγραφής) και, φυσικά, η ανωνυμία των συναλλαγών χωρίς δυνατότητα ανίχνευσης, είναι και αυτή που καθιστά απολύτως απαραίτητη την άμεση θεσμοθέτηση ενός σαφούς νομικού πλαισίου για τη διασφάλιση των χρηστών. Μια θεσμοθέτηση που καθίσταται ακόμα επιτακτικότερη ενόψει της, κατά τα προσεχή έτη, εμφάνισης του ψηφιακού ευρώ στην καθημερινότητα των πληρωμών.

Το ψηφιακό ευρώ θα συνυπάρχει – κατά τις διαβεβαιώσεις της ΕΚΤ – με το φυσικό χρήμα, αποτελώντας ένα μέσο διευκόλυνσης πληρωμών, καθώς θα είναι εύκολα διαθέσιμο, με χαμηλό κόστος. Παράλληλα, διατηρείται η ανωνυμία των συναλλαγών – καίτοι χάνεται η έννοια της αποκέντρωσης, αφού θα ελέγχεται από την ΕΚΤ – με μεγάλο διακύβευμα να παραμένει η διασφάλιση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των καταναλωτών.

Παρά το γεγονός ότι το ψηφιακό ευρώ δεν ακολουθεί επακριβώς την τεχνολογία των κρυπτονομισμάτων, κανείς δε μπορεί να παραβλέψει την πορεία προς τη νέα ψηφιακή πραγματικότητα στις συναλλαγές. Μια πραγματικότητα που, δεδομένα, χρειάζεται να σχεδιαστεί λεπτομερώς, προκειμένου να καταστεί εύχρηστη, αλλά και να περιβληθεί με το αντίστοιχο νομικό πλέγμα – που έως σήμερα δεν έχει ενεργοποιηθεί – προκειμένου να καταστεί ασφαλής, με αμφότερες τις προϋποθέσεις απαραίτητες ώστε να εδραιωθεί με επιτυχία στην καθημερινότητα του μέσου καταναλωτή.

Ι. Το Κρυπτονόμισμα είναι μία peer-to-peer αποκεντρωμένη ηλεκτρονική μορφή χρήματος, η οποία βασίζεται πάνω στις αρχές της κρυπτογραφίας για την διασφάλιση του δικτύου και την επαλήθευση των συναλλαγών. Τα περισσότερα κρυπτονομίσματα κάνουν χρήση μιας Κατανεμημένης Βάσης Δεδομένων ως τον πυλώνα του συστήματος τους, το επονομαζόμενο Blockchain. Το bitcoin που παρουσιάστηκε το 2009, έγινε το πρώτο επιτυχημένο αποκεντρωμένο κρυπτονόμισμα. Λόγω της ανοικτής φύσης του λογισμικού του, επετράπη σε πολλούς προγραμματιστές να πειραματιστούν με τον κώδικά του και να τον τροποποιήσουν (forking). Έκτοτε δημιουργήθηκε μια πληθώρα νέων κρυπτονομισμάτων στα οποία έχουν γίνει προσπάθειες για να βελτιωθούν ή και να προστεθούν λειτουργίες όπως ταχύτερες συναλλαγές, μεγαλύτερη ανωνυμία κ.ά.

Το κυριότερο χαρακτηριστικό του κρυπτονομίσματος είναι ο αποκεντρωτικός χαρακτήρας του και μέσω αυτού η ανθεκτικότητά του σε κάθε μορφής προσπάθεια για έλεγχο και παρέμβαση.

Από την κυκλοφορία του bitcoin 2009 και μετέπειτα, έχουν δημιουργηθεί πάνω από 6.000 κρυπτονομίσματα και μάλιστα ορισμένα εξ αυτών βασίζονται στο ίδιο σύστημα που χρησιμοποιεί και το Bitcoin.

ΙΙ. Η τεχνολογία blockchain και η εισδοχή της στο σύστημα δικαίου

Η πρώτη γνωστή εφαρμογή της τεχνολογίας blockchain είναι η δημιουργία και ανάπτυξη των γνωστών κρυπτονομισμάτων, με πιο γνωστά το bitcoin και το etherum. Η μετάβαση, ωστόσο, της εφαρμογής μεταφοράς αξιών σε μεταφορά πληροφορίας και γνώσης είναι πλέον ζήτημα χρόνου. Εταιρίες που εργάζονται πάνω σε αυτήν την τεχνολογία ετοιμάζουν ποικίλες εφαρμογές και σε άλλα πεδία, πέραν των κρυπτονομισμάτων, ενώ ήδη λειτουργούν πλατφόρμες που αφορούν την ανόθευτη καταγραφή κειμένων, την πιστοποίηση εικαστικών έργων ή την επιστροφή μέρους της ζημίας που έχουν υποστεί οι δικαιούχοι πνευματικών/ συγγενικών δικαιωμάτων από παράνομες αναρτήσεις έργων. Αναμφίβολα η υπόσχεση και ταυτόχρονα πρόκληση της προοπτικής ελέγχου στον άναρχο χώρο του διαδικτύου, και μάλιστα ελέγχου αποκεντρωμένου και μη συνδεδεμένου με κανένα κέντρο εξουσίας, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη που μένει φυσικά να αποδειχθεί στο μέλλον.

Τα νομικά ζητήματα που θα αναδυθούν από τη χρήση της εν λόγω τεχνολογίας, που ήδη αποτελεί επικρατούσα τάση, είναι θέμα χρόνου να τεθούν χωρίς όμως να είναι ακόμη ώριμα για να ενεργοποιήσουν νομοθετικές ρυθμίσεις. Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί μια διάκριση που αφορά τη μελλοντική σχέση(;) δικαίου και blockchain και είναι αυτή μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού συστήματος blockchain. Γνωστό σε όλους παράδειγμα δημοσίου συστήματος blockchain (permissionless blockchain network) είναι η πλατφόρμα λειτουργίας του bitcoin, όπου ο καθένας έχει πρόσβαση και ικανότητα να δημιουργήσει συναλλαγές. Οι χρήστες μπορούν να μεταφέρουν αξίες χωρίς τη συναίνεση του διαχειριστή της πλατφόρμας. Η διαχείριση είναι πολύ δύσκολη και δύσκολα καθίσταται συμβατό με ένα νομικό πλαίσιο. Αντίθετα, το ιδιωτικό σύστημα blockchain (permission blockchain network) περιορίζει την πρόσβαση σε εκ των προτέρων συγκεκριμένα πρόσωπα. Τα πρόσωπα αυτά θα πρέπει να έχουν την έγκριση του διαχειριστή του συστήματος. Ένα τέτοιου τύπου σύστημα blockchain έρχεται βέβαια σε αντίθεση με την αποκεντρωμένη φύση του, ωστόσο, διατηρεί συγκεκριμένα πλεονεκτήματα αυτής της τεχνολογίας, όπως τη διαφάνεια και την ανθεκτικότητα στις επιθέσεις των χάκερς (unhackable). Επιπλέον, ένα ιδιωτικό σύστημα blockchain μπορεί ευκολότερα να συνυπάρξει με ένα νομικό πλαίσιο χωρίς να λειτουργεί ανταγωνιστικά με αυτό, στο μέτρο που η κρατική εξουσία θα είναι παρούσα σε ένα σύστημα διαμοιρασμένων αρχείων ως μεγάλος χρήστης (super user).

(Α. Παπαδοπούλου, Βlockchain: Η τεχνολογία που υπόσχεται «ψηφιακή ασφάλεια» – Πιθανές εφαρμογές και συνέπειες για το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας και ιδίως στο ζήτημα της ψηφιακής ανάλωσης –, σε: ΕπισκΕΔ 2/2018, σ. 211-237, Sakkoulas-Online.gr)

dikigoriko grafeio